"Kağıt Üzerinde Kiracı": Ev Değil, Sadece Adres Kiralanıyor
Sistem basit: Ev sahibi, dairenin anahtarını veya kullanım hakkını vermiyor. Kiracı, dairenin adresini resmi kayıtlarda kullanma hakkını satın alıyor. Böylece ev, bir "yaşam alanı" olmaktan çıkıp, bir belge üzerindeki satır haline geliyor. Bu hizmet, özellikle dar gelirli kesim ile belirli bir adres şartıyla karşılaşanlar arasında hızla yaygınlaşıyor.
Peki Kimler, Neden "Hayali Adres" Kiralamak Zorunda Kalıyor?
- Ebeveynler (Okul Kaydı İçin): Çocuğunu, ikamet ettiği bölgedeki okul dışında, eğitim kalitesi yüksek olduğunu düşündüğü başka bir semtin okuluna kaydettirmek isteyen aileler, o semtteki bir dairenin adresini kiralıyor.
- İş Arayanlar: Özellikle belediye, kamu taşeron firmaları veya bölgesel istihdam şartı olan özel sektör işlerine başvuranlar, ilanlarda aranan "X ilçesinde ikamet etmek" şartını karşılamak için bu yola başvuruyor.
- Geçici Kamu Görevlileri: Kısa süreliğine bir ile tayin edilen memurlar, yüksek kiralar nedeniyle ev tutmak yerine, sadece adres beyan etmek için bu seçeneği değerlendiriyor.
- Yabancılar/Göçmenler: Oturma izni almak veya resmi işlemlerini yürütebilmek için Türkiye'de bir adres göstermek zorunda olan, ancak konut kiralama imkanı bulamayan veya bulamayacak kadar pahalı bulan kişiler.
"Adres Kirası" Bile Ortalama Kiranın 10'da 1'i
Bu durum, kiralardaki çarpıcı artışı bir kez daha gözler önüne seriyor. Ankara'da ortalama kiraların 25 bin TL'ye yaklaştığı bir dönemde, sadece "adres kirası" için ödenen 2.500 TL, barınma maliyetinin ne kadar ulaşılmaz hale geldiğinin acı bir göstergesi. İnsanlar, "ev sahibi olmak" veya "evde oturmak" hayalinden önce, artık sadece kâğıt üzerinde var olabilmek için ödeme yapıyor.
Riskler Büyük: Hukuki Sorunlar ve Dolandırıcılık Tehlikesi
Bu gayriresmi uygulama, ciddi riskler de barındırıyor:
- Hukuki Belirsizlik: Bu tür anlaşmalar resmi kira sözleşmesi sayılmaz. Tarafların hiçbir yasal güvencesi yoktur.
- Dolandırıcılık: Sahte ev sahipleri veya aynı adresi birden fazla kiraya veren dolandırıcıların hedefi olma riski yüksek.
- Resmi İşlemlerde Sorun: Aynı adrese onlarca kişinin kaydolması, nüfus müdürlükleri ve e-Devlet sistemlerinde tespit edilebilir ve ciddi idari (kabahatler) ve cezai soruşturmalara yol açabilir.
- Vergi ve Sosyal Güvenlik Açığı: Kayıt dışı bir ekonomik faaliyet oluşturur.
Uzmanlar, bu durumun temelinde yatan konut krizi ve aşırı yükselen kiraların acilen ele alınması gerektiğini, aksi takdirde bu tarz "kâğıt üzerinde çözümlerin" daha da yaygınlaşarak yeni sosyal ve hukuki sorunlar doğuracağını vurguluyor.
